Chăm sóc Mẹ Và Bé

Thai kỳ và biến chứng thai kỳ là gì?

thai-ky-va-bien-chung-cua-thai-ky1

Thai kỳ và biến chứng thai kỳ là gì không chỉ là vấn đề những bà mẹ cần biết mà cả những người thân cũng phải tìm hiểu để chăm sóc trong giai đoạn hơn 9 tháng mang thai của nữ giới. Ai ai cũng mong con mình khỏe mạnh và phát triển bình thường nhưng thực tế cũng có rất nhiều trường hợp ngoại lệ. Chính vì thế việc bổ sung kiến thức sức khỏe về các vấn đề xảy ra trong thời kỳ mang thai là việc rất quan trọng giúp bạn phòng tránh được những nguy cơ ảnh hưởng đến mẹ và bé.

Thai kỳ và biến chứng thai kỳ là gì?

Thai kỳ hay còn được gọi là quá trình mang thai là thời kỳ phát triển của giao tử. Lúc này trứng kết hợp với tinh trùng trong dạ con của con người, quá trình này xảy ra với cả những trường hợp động vật sinh con. Tùy vào từng loài mà thời kỳ mang thai sẽ khác nhau, quá trình mang thai là bước khởi đầu để hình thành một sinh vật mới, sau đó phát triển ra bên ngoài sau thời gian trong bào thai. Đây chính là một mắt xích trong quá trình tiến hóa của các loài sinh vật.

Đa số những bà bầu sẽ trải qua quá trình mang thai không gặp nhiều tai biến đáng kể, nhưng có một số phụ nữ không may mắn như vậy, nguyên nhân có thể do con người hoặc tác động bên ngoài, người ta gọi đó là biến chứng thai kỳ. Những biến chứng này có thể xảy ra ở bất kỳ giai đoạn nào của thai kỳ và mức ảnh hưởng của chúng cũng khác nhau đến thai nhi và cơ thể của thai phụ. Tuy nhiên bạn đừng quá lo lắng nếu hiểu rõ thai kỳ và biến chứng thai kỳ là gì và kiểm soát tốt sẽ giảm bớt được những nguy cơ này.

Các giai đoạn biến chứng thai kì

thai-ky-va-bien-chung-cua-thai-ky

Biến chứng thai kì giai đoạn sớm

1.Thai ngoài tử cung

Biến chứng này xảy ra khi trứng thụ thai làm tổ ở ngoài tử cung. Khả năng xảy ra thường khoảng 1/200. Nếu đã từng bị thai ngoài tử cung trước đây hoặc từng phẫu thuật vòi trứng xác suất này sẽ cao hơn. Đây là biến chứng bắt buộc phải can thiệp phẫu thuật để lấy phôi thai và nếu không phát hiện kịp thời có thể sẽ phải mổ cấp cứu nếu thai làm tổ ở vòi trứng gây bể vòi trứng.

2.Sẩy thai

Sẩy thai là biến chứng thai kì thường gặp nhất chiếm tần suất khoảng 15% thai kì giai đoạn sớm. Nguyên nhân sẩy thai thường do có sự gián đoạn trong quá trình phát triển nhiễm sắc thể của phôi ở giai đoạn rất sớm sau khi thụ thai làm cho phôi thai không tương thích được với cuộc sống. Đa số phụ nữ đều có thể thụ thai lại và có một thai kì khoẻ mạnh sau lần sẩy thai trước đó.

3.Nghén

Ốm nghén là biến chứng thường gặp do buồn nôn và nôn. Nôn là triệu chứng rất thường gặp trong 3 tháng đầu thai kì xảy ra với tần suất 1:200. Tình trạng này cũng thường gặp ở phụ nữ thừa cân hoặc béo phì mẹ mang thai lần đầu phụ nữ có mẹ khi mang thai cũng bị nghén hoặc những phụ nữ mang đa thai. Khi gặp tình trạng này có thể điều trị bằng thuốc uống nhưng nếu nôn ói quá nhiều có thể dẫn đến mất nước phải nhập viện và truyền dịch.

Biến chứng giữa thai kì

1.Hở eo cổ tử cung

Xảy ra khi cổ tử cung không thể đóng kín. Thay vì cổ tử cung phải đóng và được bít kín lại bằng một nút nhầy khá đặc thì cổ tử cung lại ngắn và dãn. Tình huống này có thể dẫn đến sẩy thai hoặc vỡ màng ối sớm. Một trong các cách xử trí là khâu lại cổ tử cung trong thai kì. Một vài tuần trước ngày dự sinh phần chỉ khâu sẽ được gỡ bỏ.

2.Thiếu máu

Có thể gặp trong suốt thai kì do thiếu huyết sắc tố. Tình trạng tích nước ở bà bầu có thể làm máu bị pha loãng khiến cho tỉ lệ huyết sắc tố trong máu bị giảm. Do huyết sắc tố giữ vai trò quan trọng trong việc vận chuyển oxy đến thai nhi các bà bầu nên làm xét nghiệm máu định kì để kiểm tra nồng độ huyết sắc tố. Có nhiều cách xử trí từ đơn giản nhất là bổ sung sắt trong thức ăn hoặc trực tiếp bằng cách uống viên sắt cho đến phức tạp hơn là truyền máu.

3.Bất tương đồng nhóm máu ABO

Tình trạng này có thể xảy ra ở thai nhi có nhóm máu A B hoặc AB trong khi mẹ mang nhóm O. Nguyên nhân là do hồng cầu của thai nhi khi đi vào vòng tuần hoàn của mẹ cơ thể mẹ sẽ xem như là vật thể lạ xâm nhập nên tự tạo ra kháng thể tấn công hồng cầu của thai nhi. Điều trị thích hợp bằng liệu pháp ánh sáng cho bé bị vàng da khi sinh hoặc truyền máu nếu nặng hơn.

4.Nhau tiền đạo

Nhau tiền đạo xảy ra khi nhau thai nằm khá thấp trong tử cung che chắn một phần hoặc hoàn toàn cổ tử cung thường gây chảy máu và có thể cản trở lối ra của thai nhi khi sinh. Có thể phải sinh mổ tuỳ thuộc mức độ nhau tiền đạo.

5.Chậm tăng trưởng trong tử cung

Tần suất xảy ra khoảng 10% thai kì. Khả năng gặp cao hơn ở các trường hợp sinh con đầu lòng hoặc mẹ lớn tuổi mang thai hoặc bà mẹ có hơn 4 con trước đó. Kích thước thai nhi được ước lượng khi thăm khám bụng bằng tay nếu có nghi ngờ bác sĩ hoặc nữ hộ sinh sẽ đề nghị thêm siêu âm cho bạn. Siêu âm sẽ giúp ước lượng chính xác kích thước thai nhi khi so sánh với tuổi thai và biểu đồ tăng trưởng bình thường.

6.Sinh non

Sinh non xuất hiện trong khoảng 7% trường hợp mang thai. Thường gặp hơn ở phụ nữ mang thai từng bị biến chứng có tiền sử sinh non trước đó hút thuốc lá uống rượu lạm dụng thuốc hoặc có bệnh răng miệng. Nếu việc sinh nở không thể trì hoãn được khi em bé chưa trưởng thành bác sĩ có thể chỉ định dùng steroids để giúp phổi thai phát triển hơn.

Biến chứng muộn trong thai kì

1.Huyết khối tĩnh mạch sâu

Xảy ra ở tĩnh mạch chân thỉnh thoảng có thể xảy ra ở tĩnh mạch chậu trong thai kì. Huyết khối là một cục máu đông thường thấy ở phụ nữ thừa cân hút thuốc lá có tiền sử gia đình bị huyết khối hoặc phụ nữ mang thai ít vận động. Cục huyết khối này có thể di chuyển đến các mạch máu lớn ở tim và phổi gây tắc nghẽn. Biến chứng này có thể điều trị bằng thuốc kháng đông máu.

2.Tăng huyết áp

Có thể xảy ra trong suốt thai kì và là một trong các triệu chứng của tiền sản giật. Thường gặp hơn ở mẹ sinh con đầu lòng và mẹ có tiền sử gia đình tăng huyết áp. Huyết áp tăng khi mang thai có thể ảnh hưởng tới lưu lượng máu tới nhau thai và làm giảm lượng oxy cho em bé. Điều này lý giải vì sao luôn phải kiểm tra huyết áp trong quá trình mang thai.

3.Rhesus

Khi mẹ mang nhóm máu Rh (-) có thai con lại mang nhóm máu Rh (+) cơ thể người mẹ sẽ sinh ra kháng thể tấn công hồng cầu thai nhi. Thường ít gặp ở lần mang thai đầu tiên nhưng có nguy cơ ở lần mang thai tiếp theo. Điều trị bằng cách tiêm Anti-D thường xuyên cho phụ nữ có Rh (-) sau khi sinh hoặc trong thai kì nếu cần thiết.

4.Đa ối(nhiều nước ối) – Thiểu ối(thiếu nước ối)

Lượng dịch bao quanh thai nhi có thể phản ánh tổng trạng chung và chức năng phổi-thận của thai nhi. Bụng to lên nhanh đột ngột hoặc da bụng căng bóng là một dấu hiệu báo động có thể có bất thường. Nên làm siêu âm để ước lượng chính xác lượng nước ối và phát hiện những bất thường liên quan.

5.Tiểu đường khi mang thai

Là một biến chứng xảy ra khoảng 1-3% ở phụ nữ mang thai. Nhau thai có thể tạo ra nội tiết tố làm thay đổi tác động của insulin trong cơ thể. Trường hợp nhẹ tiểu đường thai kì có thể kiểm soát bằng chế độ ăn phù hợp có khi cần chích thêm insulin. Tiểu đường thai kì có thể làm tăng khả năng bị cao huyết áp hoặc tiểu đường thật sự về sau.

6.Bong nhau thai

Đây là một trường hợp cấp cứu sản khoa khi mà nhau thai bong ra khỏi thành tử cung của mẹ làm cho thai nhi bị thiếu oxy và dinh dưỡng. Mẹ sẽ cảm thấy đau bụng dù là không thấy chảy máu âm đạo đặc biệt nếu có máu đông tạo thành giữa thành tử cung và nhau thai nơi bị bong ra. Ngoài ra cũng có thể gặp trường hợp chảy máu âm đạo rất nhiều. Biến chứng này cần thiết phải mổ lấy thai cấp cứu.

7.Thai chết lưu

Có thể gặp ở bất kì giai đoạn nào của thai kì khi bà mẹ để ý thấy có thay đổi trong cơ thể hoặc em bé ngừng cử động. Cần làm siêu âm để chẩn đoán chắc chắn. Đôi khi không thể tìm ra nguyên nhân hay lý do rõ ràng giải thích vì sao thai tử vong trong tử cung điều này cũng khiến cho ba mẹ và gia đình rất khó chấp nhận.

8.Ứ mật trong thai kì

Khi các men tiêu hoá mật được tích tụ trong gan của bà mẹ mang thai thẩm thấu vào máu có thể dẫn đến chứng ứ mật thai kì. Tình trạng này có thể ảnh hưởng 1-2/1000 phụ nữ mang thai và xu hướng do di truyền. Triệu chứng thường gặp là rất ngứa nhất là ở tay và chân. Nếu ngứa không thể chịu đựng được và không thể kiểm soát bằng các loại thuốc uống và kem thoa bà bầu có thể phải sinh em bé sớm.

9.Đau dây chằng mu

Dây chằng mu ở bà bầu có xu hướng dãn ra do ảnh hưởng bởi các nội tiết tố thai kì và chúng không thể giữ khung xương chậu khớp chặt với nhau. Bà bầu có thể cảm thấy không thoải mái đau khi đi lại đứng lên và hoạt động thông thường. Sử dụng đai lưng hoặc vật lí trị liệu sẽ giúp giảm khó chịu. Bà bầu nên nghỉ ngơi và hạn chế vận động nặng.

Trên đây là một số thông tin về thai kỳ và biến chứng thai kỳ là gì mà các bác sĩ chuyên gia chia sẻ với các chị em. Hy vọng những thông tin hữu ích này sẽ giúp chị em kiểm soát và phát hiện sớm được những tình trạng mình gặp phải trong suốt quá trình mang thai.