Bệnh da liễu

Hội chứng Raynaud là gì?

Hội chứng Raynaud là tình trạng ngón tay, ngón chân, chóp mũi và tai cảm thấy tê bì và tím tái khi trời lạnh hoặc khi tiếp xúc với nhiệt độ lạnh hoặc khi căng thẳng. Nguyên nhân của hội chứng Raynaud là do các động mạch nhỏ cung cấp máu cho da bị thu hẹp, hạn chế lưu thông máu đến các khu vực bị ảnh hưởng. Nếu tuần hoàn máu quá thấp trong thời gian dài, chỗ da đó có nguy cơ bị hoại tử vĩnh viễn.

1.Hội chứng Raynaud là gì?

Hội chứng Raynaud (phiên âm: /ˈreɪ.noʊz/ – đọc là: rây-nô) được đặt theo tên của một bác sĩ người pháp Maurice Raynaud (1834 – 1881), là người đầu tiên phát hiện bệnh này vào năm 1862.

Hội chứng Raynaud là một vấn đề về lưu thông máu. Cơ thể không vận chuyển đủ máu đến các chi (ngón tay, ngón chân, tai và đầu mũi), vì vậy chúng cảm thấy lạnh và tê bì. Phần lớn, tình trạng này kéo dài trong thời gian ngắn khi cơ thể bạn phản ứng quá mức với nhiệt độ lạnh.

Da ở các vị trí trên sẽ trở nên trắng, chuyển xanh, sau đó tím đi và kéo dài từ vài phút đến vài giờ. Nếu không điều trị kịp thời, người bệnh sẽ bắt đầu bị nhức và nổi nhọt. Nếu tuần hoàn máu quá thấp trong thời gian dài, chỗ da đó có nguy cơ bị hoại tử vĩnh viễn.

2.Triệu chứng của hội Raynaud

Ngón tay mất màu khi lạnh (chuyển sang trắng, sau đó xanh nhạt rồi tím đỏ).

Đau đớn, ngứa và tê ở vùng da mất màu.

Bị sưng, nóng hay nhói đau khi vùng da chuyển tím hay đỏ.

Da ở ngón tay, ngón chân, mũi và tai dễ bị ảnh hưởng hơn.

3.Phương pháp chẩn đoán hội chứng Raynaud

Bác sĩ sẽ chẩn đoán bạn có đang mắc hội chứng Raynaud hay không thông qua bệnh sử và xét nghiệm lâm sàng. Bác sĩ cũng sẽ tiến hành một số kiểm tra sau:

Kiểm tra kích thích lạnh: bác sĩ sẽ đặt tay bạn vào nước lạnh để kích hoạt hội chứng Raynaud. Nếu tay bạn cần hơn 20 phút, sau khi rút tay ra để trở về nhiệt độ bình thường, có thể bạn đã bị hội chứng Raynaud. Kiểm tra này có thể cho các kết quả không thống nhất. Do đó bác sĩ có thể cho bạn làm một số xét nghiệm khác để chẩn đoán chính xác.

Soi mạch ở nếp gấp móng, bác sĩ sẽ quan sát móng của bạn dưới kính hiển vi để kiểm tra các mạch máu bất thường.

4.Khi nào người bệnh cần gặp bác sĩ?

Người mắc hội chứng Raynaud cần đi khám ngay nếu có triệu chứng nặng hoặc vùng da có hội chứng Raynaud bị nhức hay nhiễm trùng. Cơ địa và tình trạng bệnh lý có thể khác nhau ở nhiều người. Hãy luôn thảo luận với bác sĩ để được chỉ định phương pháp chẩn đoán, điều trị và xử lý tốt nhất dành cho bạn.

5.Nguyên nhân gây ra hội chứng Raynaud

Hội chứng Raynaud được chia làm hai dạng: Hội chứng Raynaud nguyên phát và thứ phát.

Ở hội chứng Raynaud nguyên phát, nguyên nhân vẫn chưa được xác định rõ. Tuy vậy, các bác sĩ cho rằng nhiệt độ lạnh và áp lực tinh thần là nhân tố chính khiến bạn bị hội chứng Raynaud.

Ở hội chứng Raynaud thứ phát, nguyên nhân là do các bệnh lý tiềm ẩn, tình trạng sức khỏe và một số yếu tố khác. Cụ thể như:

Các bệnh lý và tình trạng:

Hội chứng raynaud có thể liên quan đến các bệnh và tình trạng ảnh hưởng trực tiếp đến mạch máu và dây thần kinh điều khiển mạch máu ở tay và chân. Hai bệnh lý thường gây ra hội chứng Raynaud nất là xơ cứng bì và lupus. Một số bệnh lý và tình trạng khác nhau có thể gây ra hội chứng Raynau bao gồm: viêm khớp dạng thấp, xơ vữa động mạch, các tình trạng rối loạn máu như cryoglobulinemia và đa hồng cầu, hội chứng sjogren, viêm bì cơ và viêm đa cơ, bệnh buerger.

Các hành động lặp đi lặp lại:

Các hành động lặp lại nhiều lần làm tổn thương động mạch máu và dây thần kinh điều khiển động mạch ở bàn tay và chân có thể dẫn đến hội chứng Raynaud. Do đó, đánh máy, chơi piano và các cữ động lặp đi lặp lại tương tự khác có thể dẫn dến hội chứng Raynaud thứ phát.

Tay hoặc chân bị chấn thương:

Chấn thương ở tay hoặc chân do tai nạn, phẫu thuật, tê cóng hoặc các nguyên do khác có thể dẫn đến hội chứng Raynaud.

Chất hóa học:

Phơi nhiễm một số chất hóa học nhất định có thể dẫn đến hội chứng Raynaud, chẳng hạn như chất vanyl cloric dùng trong ngành công nghiệp nhựa. Chất nicotine trong thuốc lá cũng có thể làm tăng khả năng phát triển hội chứng Raynaud.

Một số loại thuốc:

Thuốc đau đầu chứa ergotamine, thuốc điều trị ung thư như cisplatin và vinblastine, một số loại thuốc cảm, dị ứng, hỗ trợ ăn kiêng, thuốc chẹn beta và thuốc tránh thai có thể gây ra hội chứng Raynaud.

6.Nguy cơ mắc bệnh

Hội chứng Raynaud xảy ra ở mọi độ tuổi, nhưng đa số bệnh nhân mắc hội chứng Raynaud có tuổi từ 20 tới 40 tuổi và là phụ nữ. Bệnh thường xảy ra ở những vùng có khí hậu lạnh. Bạn có thể hạn chế khả năng mắc bệnh bằng cách giảm thiểu các yếu tố nguy cơ (nếu có thể). Dưới đây là các yêu tố nguy cơ của hội chứng Raynaud:

Di truyền: nếu bạn có người nhà, đặc biệt là cha mẹ hay anh chị em bị hội chứng Raynaud, bạn cũng có khả năng cao bị hội chứng Raynaud.

Mắc các bệnh như như xơ cứng bì, thấp khớp hay viêm mô liên kết (bệnh lupus).

Những người trong nghề tiếp xúc với sang chấn liên tục như công nhân phải cầm máy khoan, máy đập bê-tông, sẽ dễ bị tổn thương mạch máu.

Hút thuốc lá, hay dùng các thuốc như: thuốc chặn beta điều trị huyết áp cao; thuốc trị đau nửa đầu chứa ergotamine hay sumatriptan; thuốc trị tăng động hoặc thiếu tập trung; hóa chất dùng trong hóa trị
thuốc trị cảm, dị ứng và hỗ trợ ăn kiêng có thể làm hẹp mạch máu.

7.Điều trị hội chứng Raynaud

Cách tốt nhất để điều trị hội chứng này là kết hợp điều trị và phòng ngừa. Cụ thể, bạn phải:

Giữ ấm cơ thể, đặc biệt là tay, chân, tai và mũi.

Những người làm việc ngoài trời hay có công việc thường xuyên tiếp xúc trong môi trường lạnh buốt nên cố gắng thay đổi hay tìm công việc khác.

Nếu áp lực tinh thần là nguyên nhân gây bệnh, bạn cần thư giãn và cố gắng để tinh thần thoải mái.

Đối với trường hợp nghiêm trọng, bác sĩ có thể chỉ định thuốc chặn kênh canxi như amlodipine để cải thiện lưu lượng máu. Nếu những loại thuốc này không hiệu quả và những triệu chứng chuyển biến nặng, phẫu thuật thần kinh giao cảm sẽ được bác sĩ đề nghị cho bạn. Thủ thuật này sẽ cắt bỏ dây thần kinh điều khiển đã khiến mạch máu co lại làm giảm lưu lượng máu. Phần lớn mọi người đều trở lại bình thường sau điều trị.

8.Những thói quen sinh hoạt giúp hạn chế diễn tiến của hội chứng Raynaud

Người bệnh có thể kiểm soát tốt hội chứng Raynaud của mình nếu bạn lưu ý vài điều dưới đây:

Giữ cơ thể ấm, mặc nhiều lớp áo, mang găng tay dày có ngón, đội nón và khăng quấn cổ và luôn mang theo áo len vào mùa lạnh.

Dùng găng tay để lấy vật dụng ra khỏi tủ lạnh và tủ đông, và làm ấm phòng tắm bằng hơi nước nóng trước khi tắm.
Ngưng hút thuốc. Hút thuốc lá ảnh hưởng rất xấu đến tuần hoàn máu trong cơ thể.

Kiểm tra ngón tay, ngón chân, mũi và tay mỗi ngày xem có bị nhức hay nổi nhọt hay không.

Những thông tin được cung cấp trên đây không thể thay thế cho lời khuyên của các chuyên viên y tế. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ.