Bệnh da liễu

Điều trị phồng rộp và vết loét

dieu-tri-phong-rop-va-loet

Da là cơ quan lớn nhất, chiếm khoảng hơn 10% khối lượng cơ thể con người. Da có nhiều chức năng như chống sốc, giữ nước và dự trữ calo. Ngoài ra, da tổng hợp vitamin D, bảo vệ và điều hòa thân nhiệt. Sự thay đổi trong tính toàn vẹn của da là không thể tránh khỏi và thường xuyên dẫn đến sự hình thành của phồng rộp và vết loét. Phồng rộp được định nghĩa là vùng ngoại vì được nâng cao lên và chứa chất lỏng; vết loét được mô tả như bất kỳ sang thương sưng đỏ hoặc gây đau cho cơ thể.

Vết phồng rộp và lở loét có thể do các tác nhân sinh học, vật lí, cơ học và hóa học gây ra

  • Tác nhân sinh học gồm có ký sinh trùng, thực vật, vi sinh vật.
  • Tác nhân vật lí bao gồm nhiệt độ khắc nghiệt (nóng hoặc lạnh) và sự bức xạ
  • Tác nhân cơ học như sự va chạm, sức ép và sự trầy xước
  • Vết phồng rộp cũng có thể do bị các tác nhân hóa học vung bắn, ngâm, xịt phải hoặc tiếp xúc các bề mặt bị ô nhiễm.

Điều trị với các vết phồng rộp và lở loét chủ yếu dựa trên cơ sở kinh nghiệm chuyên môn.

Biểu hiện lâm sàng và điều trị

Biểu hiện lâm sàng và cách điều trị của phồng rộp và loét khác nhau bởi chẩn đoán

Bỏng

Chăm sóc bệnh nhân bỏng ngoại trú yêu cầu theo dõi đánh giá để đảm bảo hồi phục hoàn toàn.

  • Bỏng ở cấp độ một, giống như cháy năng chỉ liên quan đến lớp biểu bì. Thuốc mỡ kháng sinh hoặc lô hội có thể dùng để điều trị vết bỏng trên bề mặt. Hiệu quả hồi phục thường thấy trong vòng 5-10 ngày.
  • Cấp độ hai bao gồm bỏng ở biểu bì và hạ bì. Những vết bỏng này có đặc điểm là những vết phồng rộp rõ ràng chảy nước và thường gây cảm giác đau khi chạm vào.

Tác nhân kháng khuẩn tại chỗ hoặc một lớp băng dán kín được đề xuất cho việc điều trị những vết bỏng sâu một phần. Những vết bỏng rộng và sâu có thể yêu cầu cắt bỏ và ghép tạo hình, do đó bệnh nhên nên tham khảo chuyên gia để đánh giá và điều trị.

Vết phồng rộp do ma sát

Vị trí xảy ra thường ở lòng bàn tay, lòng bàn chân, ngón tay, ngón chân. Đây là những vấn đề thường xuyên xảy ra với các vận động viên điền kinh, trượt ván hay binh lính. Giày dép vừa vặn và miếng đệm đàn hồi có khả năng giảm bớt sự ma sát và ngăn ngừa sự hình thành các vết phồng rộp.

  • Nguy cơ nhiễm trùng giảm dị khi vết bỏng nguyên vẹn và thực hiện đúng thời gian điều trị qui định.
  • Kháng sinh đường uống có thể được kê đơn khi có sự nhiễm trùng.

Bỏng nước ở bệnh đái tháo đường

Việc đột ngột bùng phát các vết phồng rộp thường ở mặt lưng ở bệnh nhân đái tháo đường có thể chẩn đoán là bóng nước đái tháo đường. Bệnh sử không ghi nhận được cả triệu chứng toàn thân và sự thay đổi thuốc. Vết phồng rộp có thể xuất hiện 1-2 ngày mà không có thêm những triệu chứng khác.

  • Việc điều trị là không cần thiết, các mụn nước sẽ tự mất trong vài tuần.
  • Vấn đề này có thể tái phát thường xuyên, sau khi biến mất thường để lại vết sậm màu trên da.

Bong nước trong bệnh chốc lở

Vết loét đỏ, thường thấy ở trẻ em đặc trưng cho bệnh chóc lở. Biểu hiện điển hình của bệnh lý rất dễ lây nhiễm này là sự xuất hiện các vết loét trên mặt, bàn tay và chân. Tiến trình của bệnh bắt đầu từ sự phát triển của lớp vỏ màu mật ong sau khi vết loét vỡ.

  • Nếu tình trạng lan rộng, khuyến cáo điều trị bằng kem kháng sinh hoặc kháng sinh uống được đề nghị để ngăn ngừa sự lây lan đến các vùng khác. Trước khi sử dụng kem kháng sinh, sử dụng gạc ấm để loại bỏ lớp vảy và cho phép thuốc thấm vào sâu.
  • Điều quan trọng là bệnh nhân phải cách ly với người khác trong vòng 24 giờ đầu tiên sau khi điều trị bằng kháng sinh để ngăn chặn sự lây nhiễm.

Côn trùng cắn

Hầu hết bệnh nhân đều xuất hiện vết sưng đỏ gây ngứa, kéo dài trong vài ngày. Đối với một số người, sang thương phồng rộp lên và phát ban có thể xảy ra. Vết phồng rộp do côn trùng cắn cần được rửa cận thẩn với nước xà phòng, lưu ý không làm vỡ vết phồng rộp.

  • Có thể sử dụng thuốc bôi steroid và kháng histamine đường uống để giảm nhẹ triệu chứng.
  • Những bệnh nhân từng có tiền sử phản ứng mạnh hoặc quá mẫ cần được đánh giá bởi bác sĩ chuyên khoa dị ứng hay miễn dịch và nên chuẩn bị sẵn chế phẩm epinephrine đường tiêm.
  • Hướng dẫn bệnh nhân cách phòng tránh bằng cách mặc quần áo bảo hộ, sử dụng thuốc đuổi côn trùng và hạn chế thời gian ra ngoài khi côn trùng hoạt động nhiều.

Viêm da do tiếp xúc

dieu-tri-phong-rop-va-loet2

Chẩn đoán viêm da tiếp xúc dựa vào tiền sử của bệnh nhân, thời gian tiếp xúc và kiểm tra thực thể.

Cây sồi độc, cây thường xuân độc và nhóm cây sơn của loài Toxicodendron là tác nhân gây bệnh trong hầu hết các bệnh viêm da tiếp xúc với thực vật. Ngoài ra, họ Compositae gây ra phản ứng với một số bệnh nhân. Sự phơi nhiễm có thể từ những tiếp xúc vật lý trực tiếp hoặc các hạt phấn trong không khí. Nguyên nhân khác có thể bao gồm các hạt bụi từ gỗ, xi măng, kim loại. Dược phẩm, thuốc trừ sâu, cao cu, sản phẩm làm sạch, thuốc nhuộm tóc, chất bảo quản thực phẩm, lông động vật là những yếu tố hàng đầu gây phơi nhiễm nghề nghiệp.

Viện Hàn lâm Hoa Kỳ và Trường bạn về dị ứng, hen suyễn và miễn dịch khuyến cáo:

  • Dùng steroid tại chỗ cho viêm da do tiếp xúc cục bộ mức độ nhẹ.
  • Corticosteroid toàn thân là lựa chọn tốt nhất với những vết thương chiếm diện tích trên 20% diện tích cơ thể, hoặc là các trường hợp đã xuất hiện các nốt phồng rộp, liều lượng steroid đường uống là 1mg/kg/ngày, nên giảm dần trong vòng 14-21 ngày.
  • Điều trị trong thời gian ngắn hơn có khả năng làm nổi phát ban
  • Sang thương chảy dịch nên được điều trị với khăn tăm ấm và kem dưỡng chứa calamine để vết thương nhanh khô.
  • Hướng dẫn về tầm quan trọng của việc tránh xa các tác nhân gây bệnh và tham khảo ý kiến tư vấn của chuyên gia dị ứng và miễn dịch để tránh sự tái phát.

Dị ứng với thuốc

Các phản ứng trên da là phản ứng thường gặp nhất. Biểu hiện có thể từ một cảm giác ngứa nhẹ đến tổn thương dạng bóng nước. Hội chứng Steven-Johnson là một phản ứng có hại trên da nghiêm trọng nhất và có thể đe dọa tính mạng. SJS đặc trưng bởi sự lan rộng các phồng rộp ở các bề mặt da và màng nhầy. Tróc da diện rộng cũng có thể tiến triển.

  • Một số thuốc có thể gây ra phản ứng trên da bao gồm thuốc giảm đau không gây mê, thuốc kháng khuẩn, thuốc kháng nấm, thuốc chống loạn thần, thuốc chống co giật.
  • Phản ứng có thể xảy ra trong 1 đến 2 ngày sau khi bắt đầu dùng thuốc và kéo dài đến 3 đến 4 tuần sau khi dùng thuốc.
  • Phản ứng trước khi dùng thuốc, tuổi tác cao và uống nhiều loại thuốc có thể làm tăng nguy cơ bị các phản ứng có hại.
  • Quá trình điều trị bao gồm ngưng dùng thuốc sau đó bắt đầu sử dụng dần dần steroid bằng đường uống, sterois tại chỗ và thuốc kháng histamine.

Tất cả vết phồng rộp và vết loét cần được cân nhắc xem có nguy cơ nhiễm trùng hay không. Những thay đổi trong dịch tiết nếu có, có thể là tín hiệu để đánh giá lại, những thay đổi này có thẻ bao gồm màu sắc, số lượng, độ nhớ hoặc mùi của chất lỏng. Có sự tăng lên về số lượng hay xuất hiện tổn thương mới, ban đỏ cục bộ hoặc chậm lành vết thương nên được chú ý.