Bệnh trẻ em

Bệnh màng trong ở trẻ sơ sinh

benh mang trong tre so sinh

Bệnh màng trong là bệnh thường gặp ở trẻ sơ sinh non tháng, khi phổi chưa trưởng thành, dẫn đến tình trạng suy hô hấp nặng. Đây là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong ở trẻ sinh non. Tỷ lệ gặp phải khoảng 1% trên tổng số trẻ sơ sinh và 5 – 10% trẻ sơ sinh non tháng.

>> Rubella bẩm sinh
>> Hiện tượng mỏi chân trẻ em

Bệnh màng trong là gì?

Ở phổi của người bình thường, trong phế nang có chứa một chất giúp làm giảm hoạt bề mặt, có tác dụng duy trì tính ổn định của phế nang, làm cho các phế nang tránh bị xẹp, chất này được gọi là Surfactant.

Surfactant ở phổi của bào thai sẽ xuất hiện vào tuần thai thứ 20, chất này sẽ phủ vào vách trong của phế nang và có mặt trong nước ối vào tuần thai thứ 28 đến 36. Ở những trẻ đẻ non, phổi chưa thực sự trưởng thành, chất Surfactant chưa hoàn thiện.

Thiếu Surfactant sẽ khiến phế nang của trẻ bị xẹp, dẫn đến tình trạng huyết tương tràn vào phế nang, fibrin trong huyết tương sẽ lắng đọng bên trong phế nang và các tiểu phế quản tạo thành một lớp màng cản trở sự lưu thông không khí và sự trao đổi oxy, lúc này khí CO2 từ phế nang đi qua các mao mạch sẽ dẫn đến suy hô hấp và có thể gây tử vong nhanh.

Nguyên nhân gây bệnh màng trong ở trẻ sơ sinh

Bệnh màng trong là một trong những bệnh hay gặp nhất gây suy hô hấp ở trẻ sơ sinh, bệnh thường biểu hiện trong vài giờ hoặc vài ngày sau sinh. Bệnh gặp ở 5 – 10% trên tổng số trẻ đẻ non.

Thống kê cho thấy trẻ nhẹ cân sẽ có tỷ lệ mắc bệnh cao và tỷ lệ tử vong sẽ giảm theo thời gian xuất hiện bệnh. Hai nguyên nhân chính gây bệnh là: Sinh non và thai ngạt bên trong tử cung.

Phổi của trẻ sinh non vẫn chưa trưởng thành, độ thẩm thấu của mao mạch phổi và màng phế nang tăng dễ gây phù ở tổ chức kẽ và trong lòng phế nang. Điều này dẫn đến việc tế bào máu, huyết tương, fibrin thoát mạch tràn vào phế nang. Sau khi dịch rút đi, fibrin và một số hồng cầu vẫn còn tồn đọng lại trong lòng phế nang.

Khi thai ngạt, các tế bào phế nang bị thiếu dưỡng khí oxy, dinh dưỡng tế bào kém nên trẻ sản xuất không đủ chất surfactant, không tạo được sức căng bề mặt dẫn đến phế nang bị xẹp, quá trình trao đổi khí kém dẫn đến suy hô hấp.

Trên thực tế sẽ thấy suy hô hấp xuất hiện sau một thời gian ngắn (một vài giờ hoặc vài ngày) và nhanh chóng gây rối loạn trao đổi khí, không khí không thể khuếch tán qua màng phế nang được khiến trẻ phải gắng sức thở, trẻ nhanh chóng bị suy kiệt.

Triệu chứng của bệnh màng trong

  • Tiền sử bệnh thường xuất hiện ở trẻ sinh non, thai ngạt. Người mẹ có mắc các bệnh lý như đái tháo đường, xuất huyết sinh dục trước sinh. Các triệu chứng bệnh màng trong xuất hiện sau sinh vài giờ hoặc vài ngày, đặc biệt là trong vòng 6 giờ đầu.
  • Trẻ đang thở bình thường thì đột ngột xuất hiện suy hô hấp: Triệu chứng tím tái xuất hiện ngày càng tăng, trẻ thở nhanh >60 lần/phút, trẻ sinh quá non, thậm chí thở chậm.
  • Trẻ co kéo cơ hô hấp thấy rõ: hiện tượng rút lõm lồng ngực, cánh mũi phập phồng.
  • Trẻ thở rên: chủ yếu ở thì thở ra.
  • Rối loạn tim mạch: mạch nhanh >120 chu kỳ/phút.

Nếu biểu hiện bệnh màng trong nhẹ và điều trị đúng thì sau khoảng 72 giờ, các triệu chứng sẽ giảm dần. Nếu nặng, các dấu hiệu tím tái, khó thở tăng lên, huyết áp hạ, thân nhiệt hạ, trẻ sẽ tử vong sau vài giờ. Tuy nhiên, trẻ sau khi khỏi bệnh vẫn có thể để lại di chứng khá nặng nề như thiếu oxy não, xuất huyết não, hạ đường huyết…

benh mang trong tre so sinh

Bệnh màng trong ở trẻ sơ sinh

Điều trị bệnh màng trong ở trẻ sơ sinh

  • Sử dụng dự phòng corticoid trước sinh.
  • Surfactant ngoại sinh.
  • Điều trị thông khí hỗ trợ

Các biện pháp phòng tránh bệnh màng trong trẻ sơ sinh

Để phòng tránh bệnh màng trong ở trẻ sơ sinh, các thai phụ phải đảm bảo sức khỏe và chế độ dinh dưỡng, sinh hoạt khoa học, lao động phù hợp. Cần khám và theo dõi thai đều đặn để hạn chế sinh non hoặc sinh con nhẹ cân.